×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
آزمون توسعه میادین نفتی مشترک در دوران تحریم

به گزارش گروه رسانه‌ای نفت خبر، طبق آخرین آمارها، سهم میادین مشترک نفتی از مجموع تولید روزانه نفت خام کشور چیزی حدود هفت درصد بوده است که این سهم در افق ۱۴۰۰ باید در میدان‌های مشترک مختلف با رشد همراه باشد. برای مثال در حال حاضر مجموع برداشت ایران از میادین نفتی غرب کارون (شامل یاران، آزادگان شمالی و جنوبی، یادآوران شمالی و جنوبی) بیش از ۳۰۰ هزار بشکه در روز است اما این میزان تا پایان برنامه ششم توسعه (یعنی سال ۱۴۰۰ که حدود دو سال به آن باقی مانده) باید به بیش از ۸۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد.

در برنامه ششم توسعه تنها به میادین مشترک غرب کارون اشاره نشده و تاکید شده است «تمام میادین مشترک نفت و گاز شامل فازهای پارس جنوبی باید تا پایان این برنامه تکمیل شوند.» سرمایه پیش‌بینی شده برای تکمیل این میادین که شامل ۲۱ میدان نفتی مشترک و ۶ میدان مشترک گازی می‌شود، چیزی بیش از ۲۳ میلیارد دلار است که ناگفته پیداست انجام تمام و کمال این حجم از سرمایه‌گذاری از سمت شرکت‌ ملی نفت ایران و در دوران تحریم ممکن نخواهد بود.

در عین حال با خروج ترامپ از توافق برجام که نتیجه آن بازگشت تحریم‌های آمریکا علیه کشورمان است، تمام مذاکراتی که در دوران برجام با تمرکز بر توسعه میادین مشترک با سرمایه‌گذاران خارجی انجام گرفته بود نیز بدون نتیجه باقی ماندند. در چنین شرایطی کارشناسان عقیده دارند همکاری مشترک با کشورهایی که بخشی از میادین با آنها هم مرز است، می‌تواند پلی باشد برای عبور از مشکل جذب سرمایه به خصوص در دوران تحریم. ایران در گفتگو با کشورهای همسایه برای توسعه میادین نفتی و گازی مشترک بی‌تجربه نیست. برای مثال سال گذشته بیژن زنگنه با وزیر پیشین نفت عراق دیداری داشت که طی آن تفاهم‌نامه‌ای برای توسه دو میدان نفتی مشترک امضا شد. سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری مشترک از این میادین و صادرات آن به شکل اشتراکی از برنامه‌های مورد اشاره در این تفاهم‌نامه بود. با این حال پیش بردن همکاری مشترک در میادین مشترک نیازمند سیاست‌گذاری صحیح داخلی و خارجی است تا نتیجه آن به بار بنشیند.

در شرایط فعلی که کشور تحت فشار تحریم‌های آمریکا با خروج سرمایه‌داران از پروژه‌های نفتی مواجه است، بسیاری از کارشناسان عقیده دارند می‌توان با توجه جدی‌تر به مشارکت با کشورهای همسایه برای توسعه میادین مشترک، بر معضل خروج سرمایه‌گذاران از صنعت نفت غلبه کرد. این پیشنهاد در حالی به شکلی جدی از سمت کارشناسان مطرح می‌شود که برای مثال عراق به عنوان کشوری که ایران مرزهایی طولانی و منابع مشترک غنی فراوانی با آن دارد، اخیرا نشان داده است که به همکاری مشترک با کشورهای هم‌مرز علاقه‌مند است. آغاز مطالعه طرح توسعه میادین مشترک نفتی کویت و عراق یکی از نشانه‌های این تمایل است.

عراق طی سال‌های ۲۰۰۵ تا کنون تولید روزانه نفت این کشور را از حدود ۸/۱ میلیون بشکه در روز به حدود ۷/۴ میلیون بشکه در روز در حال حاضر رسانده و آنطور که در برنامه‌های نفتی این کشور اعلام شده است، این میزان باید تا سال ۲۰۲۴ به ۵/۷ میلیون بشکه در روز برسد. همکاری ایران با عراق در میادین مشترک عظیم نفتی در حالی مي‌تواند با منافع زیادی برای هر دو طرف همراه باشد که برگزاری مزایده‌های نفتی اخیر در عراق نشان می‌دهد این کشور برای دست یافتن به برنامه افزایش تولید تمرکز ویژه‌ای بر جذب سرمایه‌گذار خارجی برای توسعه میادین مرزی دارد.

امکان‌سنجی همکاری نفتی ایران و کشورهای همسایه

حسین آفریده، استاد دانشگاه و عضو پیشین کمیسیون انرژی در مجلس در گفتگو با نفت‌خبر در رابطه با موضوع همکاری مشترک کشورها در توسعه منابع نفتی و گازی می‌گوید: در هر جایی که یک میدان مشترک وجود دارد، اگر دو کشور صاحب منبع با یکدیگر سرمایه‌گذاری و برداشت کنند و سود حاصل از کار مشترک را نیز بین خود تقسیم کنند، مسلما به برداشت صیانتی از میدان و تامین سود هر دو کشور منجر می‌شود.
برداشت صیانتی در کنار غلبه بر معضل خروج سرمایه‌گذاران از کشور زیر سایه تحریم‌ها، از دیگر ابعادغیرقابل چشم‌پوشی همکاری مشترک دو کشور در توسعه منابع مشترک است. برداشت صیانتی از یک میدان نفتی و گازی به شرایطی گفته می‌شود که کشورهای صاحب یک منبع انرژی بتوانند بر اساس یک برنامه دو جانبه به در شرایط عادی از میدان برداشت کنند زیرا در غیر این صورت رقابت بیش از اندازه در سرعت برداشت از میدان می‌تواند به زخمی شدن میدان و از بین رفتن سهم دیگری منجر شود.
از نگاه آفریده همکاری مشترک ایران با کشورهای منطقه در زمینه برداشت مشترک از میادین نفتی‌ نه تنها غیرممکن نیست بلکه ایران و عراق پتانسیل بالایی برای شروع این نوع همکاری با یکدیگر دارند و در گام‌های بعدی آذربایجان و کویت نیز می‌توانند تبدیل به شرکای ایران در زمینه برداشت از میادین مشترک باشند. در این نوع همکاری هزینه‌های انجام شده از مجموع درآمد برداشت‌ها کم می‌شود و منابع به نسبتی که کشورها در میادین شریک هستند به هر کدام از آنها اختصاص پیدا می‌کند. یکی از مهم‌ترین نکاتی که در همکاری برای توسعه میادین نفتی و گازی مشترک وجود دارد نیز به نسبت سهم کشورها در منابع باز می گردد زیرا در حالیکه می‌توان بر اساس رژیم‌های قراردادهای نوع همکاری را مشخص کرد، تجربه نشان داده است که برخی مشکلات داخلی مانع شکل‌‌گیری این همکاری مشترک می‌شود.
آفریده در رابطه با این چالش بر «اولویت برداشت صیانتی از میدان» تاکید دارد و می‌گوید: این موضوع بسیار مهم‌تر از این است که بخواهیم برخی روندهای داخلی را بر آن ارجح بدانیم زیرا منافعی که از حفظ صیانتی یک میدان نصیب کشور می‌شود بسیار بیشتر از اشکالاتی است که ممکن است عده‌ای در داخل به این نوع از همکاری بگیرند. ضمن اینکه این نوع منابع میدان‌های مستقل داخلی نیستند که ما اصرار داشته باشیم طبق ضوابطی حرکت کنیم که بر ما مسجل است.

تداوم برگزاری کمیسیون‌های مشترک

«تئوری برداشت از میدان‌های مشترک از جمله تئوری‌های بسیار موفقی است که در بسیاری از نقاط دنیا در حال اجرا است.» اینها را سید مهدی حسینی، رییس سابق تیم تدوین‌کننده قراردادهای جدید نفتی به «نفت‌خبر» می‌گوید. او نیز مانند آفریده، یکی از مهم‌ترین خاصیت‌های تکنیکال و فنی این نوع قراردادها را حفظ سلامت میدان از آسیب‌های برداشت رقابتی می‌داند و در ادامه می‌گوید: اینکه چرا با وجود مزایای این روش و میدان‌های مشترک فراوانی که با همسایگانمان داریم، تا کنون نتوانسته‌ایم بر اساس این روش عمل کنیم به تعیین میزان مالکیت است زیرا تعیین درصد سهم هر کشور به بررسی‌های بسیار عمیق و فنی و همچنین توافق ملی نیاز دارد.
اشاره حسینی به نکته دوم در رابطه با تعیین سهم هر کشور در منابع مشترک، به تجربه‌ او بازمی‌گردد در برخی برخوردهای سلیقه‌ای داخلی با مساله‌ای فنی به نام تعیین سهم هر کشور. او در توضیح بیشتر می‌گوید: یادم می‌آید یکی از اولین کارهایی که ما در زمینه میادین مشترک انجام دادیم گفتگو با عمان برای توسعه میدان مشترک هنگام بود. این میدان در سمت عمان ابولخصیب نام دارد و در آن زمان اگرچه ما طی مذاکرات بر سر سهم ۸۰ درصدی ایران و ۲۰ درصدی عمان به توافق رسیدیم اما عده‌ای به این تعیین سهم نیز رضایت ندادند و بهانه‌هایی را مطرح کردند که چرا سهم ایران بیشتر نیست.
از نگاه این کارشناس ارشد حوزه نفت، علت وجود این نگاه در کشور به این بازمی‌گردد که اصولا تمایل به شراکت در کشور وجود ندارد حتی اگر راه‌حل‌های تکنیکال خوبی برای یک شراکت منصفانه وجود داشته باشد اگرنه موسسات بین‌المللی و اهل فن بسیاری در زمینه تعیین سهم وجود دارند که می‌توانند خدمات خوبی ارائه دهند.

پیچیدگی دومی که از نظر حسینی برای همکاری در توسعه منابع مشترک وجود دارد، بحث‌های مالی است زیرا به اعتقاد او با وجود پتانسیل بالایی که ایران و عراق برای همکاری در میدان‌های مشترک نفتی دارند، هیچکدام از این دو کشور توان یا تمایل تامین مالی طرح‌های توسعه را ندارند. برای مثال عراق اصولا تمایلی به هزینه‌ کردن در توسعه میادین نفتی ندارد و این کار را به سرمایه‌گذاران خارجی واگذار می‌کند که تا کنون موفق هم بوده است. از طرفی در شرایط فعلی سرمایه‌گذاری برای ایران نیز دشوار است و در دوران تحریم امکان جذب سرمایه‌گذار خارجی هم وجود ندارد. با تمام این تفاسیر مهدی حسینی عقیده دارد هیچکدام از این شرایط دلیلی بر نادیده گرفتن تئوری همکاری کشورها در میادین نفتی مشترک نیست بلکه در شرایط فعلی می‌توان با تشکیل کمیسیون‌های مشترک با کشورهایی که با آنها منابع مشترک داریم، وضع میادین را مورد بررسی مداوم قرار داد و امکان همکاری‌ در آینده را حفظ کرد.
به نظر می‌رسد در شرایطی که نگرانی زیادی از پیشی گرفتن تولید نفت عراق از میادین مشترک وجود دارد، این درگیری‌های سیاسی و جناحی بوده که ایران را از روند توسعه میادین مشترک دور نگاه داشته است. در چنین شرایطی باید دید مخالفت‌هایی که از داخل مانع ورود سرمایه‌گذاران خارجی به کشور می‌شوند چه فرصت‌هایی را در آن سوی مرزهای میادین مشترک نفتی و گازی در اختیار همسایگانمان قرار می‌دهد و چه فرصت‌هایی را در زمینه افزایش تولید از صنعت نفت کشور دریغ می‌کند. به نظر می‌رسد این معادله‌ای یک طرفه است که نتیجه آن چیزی نیست جز گذشتن از سهم خود به نفع طرف مقابل به دلیل نبود وفاق ملی.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false