×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
جنگ عراق، معاون رئیس‌جمهور و هاليبرتون

سعیده شیرانی
طی این گزارش تلاش می‌کنیم تا به هر سوی تاریک این پازل، یعنی جنگ عراق به عنوان جنگی که درنهایت زمینه‌ساز شکل‌گیری داعش خوانده شد، دیک چنی معاون جرج بوش پسر و هالیبرتون یکی از بزرگترین کمپانی‌های نفتی جهان وضوح بیشتری ببخشیم.

جنگ عراق

جنگ عراق یک عملیات نظامی بود که در۲۰ مارس ۲۰۰۳ با حمله یک ائتلاف بین‌المللی به رهبری ایالات‌متحده و بریتانیا به عراق آغاز شد. نیروهای اصلی حمله‌کننده به عراق را ارتش‌های ایالات‌متحده آمریکا، بریتانیا و لهستان تشکیل می‌دادند اما ۲۹ کشور دیگر از جمله ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، اسپانیا و… با فرستادن بخشی از نیروهای نظامی و لجستیکی خود به همراهی با نیروهای ائتلاف، در اشغال عراق نقش داشتند. همچنین برخی شرکت‌های پیمانکار تأمین نیروی نظامی و امنیتی، با فرستادن ده‌ها هزار نفر از نیروهای خود که دارای تابعیت کشورهای مختلف بودند، مسئولیت تأمین امنیت بخش‌های وسیعی از مراکز مهم تجاری عراق از جمله چاه‌ها و مراکز پالایش نفت را بر عهده داشتند.
این جنگ با نام‌های عملیات آزادسازی عراق و یا اشغال عراق نیز شناخته می‌شود. جرج بوش پسر، رئیس‌جمهور وقت آمریکا رابطه صدام حسین با القاعده و نابود کردن سلاح‌های کشتار جمعی او را دلایل لزوم حمله به عراق در آن زمان عنوان کرده بود. دولت بوش همچنین مدارکی برای اثبات وجود سلاح‌های کشتار جمعی در عراق ارائه داد که پس از حمله مشخص شد بسیاری از آن‌ها غیر واقعی و اشتباه بوده است. در این رابطه سازمان مردم‌نهادی به نام مرکز اتحاد عمومی در آمریکا دولت بوش را متهم به جعل ۹۳۵ ادعای کذب بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ درباره تهدید عراق برای ایالات‌متحده کرد. گرچه در نهایت و در سال ۲۰۱۱ نیروهای آمریکایی از عراق خارج شدند اما همچنان تعداد حدود ۲۰ هزار تفنگدار با هدف محافظت از سفارت و چیزی حدود چهار تا پنج هزار نیروی نظامی پیمانکار در عراق باقی ماندند.

دیک چنی کیست؟

چنی، با نام کامل ریچارد بروس دیک چنی یکی از نامحبوب‌ترین سیاست‌مداران تاریخ آمریکا است. چنی به عنوان طراح نقشه حمله به عراق و سرنگونی صدام با هدف یافتن سلاح‌های کشتار جمعی او نیز شناخته می‌شود.
او در سال ۱۹۷۵ برای اولین بار و در سمت رییس ستاد کارکنان کاخ سفید در دولت فورد مشغول به کار شد. دو سال بعد از کاخ سفید بیرون آمد و از حوزه انتخاباتی کلی وایومینگ به کنگره راه پیدا کرد. از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۹ نماینده بود و پس از آن تا ۱۹۹۳ به عنوان وزیر دفاع بوش پدر خدمت کرد. در این زمان وقفه‌ای چند ساله در فعالیت سیاسی او افتاد و بعد از آن به عنوان معاون رییس جمهور به عرصه سیاست بازگشت. پستی که اگر هم برای رسیدن به آن نقشه‌ای ‌نداشت اما همیشه در نظرش پستی مهم بود.
شاهد این ادعا جمله‌ای است که دیک چنی خطاب به دونالد رامسفلد در سال ۱۹۷۵ گفته بود:”مردم مبهوت هیبت معاون رئیس‌جمهور هستند و علاقه‌ای به مخالفت با او ندارند.” جولیان زیلزر نویسنده طی گزارشی در سی.ان.ان با عنوان “معاون رییس جمهور دیگر یک شوخی نیست” در جولای ۲۰۱۶ از این نقل قول استفاده و دیک چنی را این‌طور توصیف می‌کند: “او همیشه متوجه بود که کادر دفتر ریاست جمهوری از تصور مردم قدرتمندتر است”.
این توصیفی از مردی است که سال‌ها بعد، در ژانویه ۲۰۰۱ به عنوان چهل و ششمین معاون ریاست جمهوری آمریکا و به قول برخی قدرتمندترین معاون رییس جمهور تاریخ آمریکا در کنار جرج بوش پسر دوباره به کاخ سفید بازمی‌گردد.
در این میان اما نکته قابل توجه، سال‌های غیبت چنی از عرصه سیاست است. کمی پیش از آن که بوش پدر دفتر ریاست جمهوری را به بیل کلینتون تحویل دهد، چنی اندکی از عرصه سیاست عقب نشست و به موسسه آمریکن اینترپرایز، یک اتاق فکر محافظه‌کار پیوست. کمتر از سه سال بعد، او با وجود آن‌که بنا داشت برای انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۹۶ اعلام نامزدی کند، پست مدیرعاملی شرکت هالیبرتون را پذیرفت و در سال ۱۹۹۵ به دالاس نقل مکان کرد. پنج سال بعد از این ماجرا و با وجود آن‌که بنا بر اظهارات چنی به نظر می‌رسید برای همیشه از عرصه سیاست خداحافظی کرده است از سمت مدیرعاملی هالیبرتون استعفا داد و به کمپین انتخاباتی بوش پسر پیوست.

کمی درباره هالیبرتون

هالیبرتون یکی از بزرگترین شرکت‌های چند ملیتی نفتی دنیا است که در حال حاضر در بیش از ۷۰ کشور نفت خیز دنیا فعالیت می‌کند. این کمپانی در سال ۱۹۱۹ توسط ارله.پی هالیبرتون تاسیس شد و از همان ابتدا دست به ابداعاتی در روش‌های حفاری زد. نکته جالب درباره این شرکت هم چنان که گفته شد ریاست دیک چنی بر آن تا پیش از رسیدن به معاونت بوش پسر است.
چنی حلقه واسطه جنگ عراق و هالیبرتون
جنگ عراق در میان بسیاری به جنگ نفت معروف است. ظنی که گرچه هرگز متهمان آن را نپذیرفتند اما با کنار هم گذاشتن شواهد می‌توان تا حد زیادی حقیقت آن را دید. یکی از این شواهد گزارشی است که در سپتامبر ۲۰۰۳ توسط سرویس تحقیقاتی کنگره آمریکا مبنی بر ادامه ارتباط معاون رئیس‌جمهور با شرکت هالیبرتون منتشر شد. اتهامی که چنی در واکنش به آن به NBC گفته بود: «من تمام روابطم را با هالیبرتون از زمانی که معاون رییس جمهور شده‌ام قطع کرده‌ام، از شر تمام منافع مالی‌ام در این شرکت رها شده‌ام و بیش از سه سال است که از هیچ منظر مالی منافعی در هالیبرتون ندارم».
دموکرات‌ها اما به دو دلیل این تکذیبیه چنی را قبول نداشتند، یکی پرداخت پاداشی دیرهنگام از سوی هالیبرتون در همان سال به چنی تحت عنوان قراردادی که در سال ۱۹۹۸ یعنی ۵ سال قبل نوشته شده بود و دومی این‌که چنی همچنان سهام‌دار هالیبرتون بود. گرچه که چنی گفته بود سهامش را پس پرداخت مالیات به خیریه‌ای خواهد بخشید.
از سوی دیگر گزارش‌‌های متناوبی به صورت مداوم درباره قرارداد بدون مدت یک شرکت پیمانکار دولتی به نام KBR برای رسیدگی به چاه‌های نفت عراق در طول و پس از جنگ منتشر می‌شد. شرکتی که یکی از توابع هالیبرتون و تحت مالکیت آن بود. شرکتی که در زمان حضور چنی به عنوان مدیرعامل هالیبرتون از رتبه ۷۳ لیست پیمانکاران پنتاگون به رتبه ۱۸ این لیست رسید.
فایننشال تایمز در مارس ۲۰۱۳ در گزارشی نوشت که یک تحلیل از سوی این رسانه نشان داده است که شرکت‌های زیادی، چه آمریکایی و چه خارجی از درگیری در عراق سود برده‌اند و میزان این سود در بین ۱۰ شرکت اول حداقل ۷۲ میلیارد دلار بوده است. این گزارش درباره KBR نوشته است: «هیچ کدام از شرکت‌های دولتی به اندازه KBR از این درگیری سود نبرده است، شرکت تابعه و بحث برانگیز هالیبرتون که مدتی تحت مدیریت دیک چنی اداره می‌شد. این شرکت در دهه گذشته بیش از ۳۹ میلیارد دلار از قراردادهای دولتی مربوط به جنگ عراق سود برده است».
همچنین در دوران فعالیت چنی در هالیبرتون درآمد این شرکت از قراردادهای دولتی از عددی حدود ۱/۲ میلیارد دلار به ۲/۳ میلیارد دلار یعنی چیزی حدود دو برابر سابق رسیده است.
از سوی دیگر برخی گزارش‌ها حاکی از افزایش ۴۶۷ درصدی ارزش سهام این کمپانی طی سال‌های پس از جنگ عراق است.
مدارکی بی‌شماری وجود دارد که بر اساس آن‌ها می‌توان دیکی چنی را پس از قبول سمت معاونت رییس جمهور به هالیبرتون ربط داد. این موضوع در کنار اخراج برخی مقامات قضایی مخالف دیک چنی در سال‌های پس از آغاز جنگ عراق از راس امور قضایی، گم شدن مدارک بسیاری مربوط به جنگ عراق و البته مشخص شدن این‌‌که بسیاری از مدارک مرتبط به وجود سلاح‌های کشتار جمعی در عراق جعلی بوده‌اند، همه و همه این گمان را که چنی جنگی را در راستای کسب منفعت شخصی از ذخایر نفت عراق به راه انداخته است تقویت می‌کند. میزان این مدارک چنان زیاد است که نمی‌توان گزارشی که شامل همه آن‌ها باشد در رسانه‌های آمریکایی پیدا کرد و همین باعث شده تا محققان و روزنامه‌نگارانی در این کشور سال‌های زیادی را صرف جمع کردن این مدارک و انتشار کتاب و حتی ساخت فیلم درباره رازهای چنی کنند.
در میان چند کتاب و فیلمی که درباره سال‌های فعالیت دیک چنی موجود است برای نمونه به کتاب the dark side اثر جین مایر که با عنوان لبه تاریکی به فارسی ترجمه شده است و فیلم vice یا معاون به نویسندگی و کارگردانی آدام مک‌کی می‌توان اشاره کرد.

لینک مروبوط به کتاب the dark side:

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false