×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
رشد بابک زنجانی‌های جدید در پس زمینه بورس انرژی

از دیگر سو، ضعیف بودن بورس انرژی ایران به لحاظ عملکرد بین‌المللی از دیگر ایراداتی است که کارشناسی همچون حسین عبده تبریزی، به آن اشاره می‌کند. دبیر کل سابق سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران عقیده دارد اگر زمینه فعالیت بورس انرژی تهران از ابتدای راه‌اندازی این بورس در حدود بیست سال قبل فراهم می‌شد، حالا شبکه‌ای منسجم برای فروش محموله‌های کوچک در اختیار این بورس بود که به راحتی قراردادهای بزرگ دو جانبه، تحریم‌پذیر نبود. با این حال، این استاد دانشگاه در گفتگو با «نفت‌خبر» به این نکته تاکید می‌کند که همچنان این فروش محموله‌های بزرگ نفتی از طریق قراردادهای دو جانبه است که در فروش نفت یک کشور، نقش اصلی را ایفا می‌کند و فروش محمول‌های کوچک‌تر تنها می‌تواند جایگزینی برای مواقع ضروری باشد.

 

تردید در توان کارگزاران

بحث ارائه تضامین لازم برای بازگشت پول محموله‌های نفت خام عرضه شده در بورس در حالی بحثی جدی و مهم است که حسین عبده‌تبریزی در این زمینه می‌گوید «فکر نمی‌کنم کارگزاران ما در حد محموله‌های سنگین نفت خام کفایت سرمایه داشته باشند و بتوانند تعهد کنند که خریدار این محموله‌ها پول آنها را پرداخت می‌کنند. در چنین شرایطی ضمانت‌هایی از خریدار دریافت می‌شود که او را به انجام معامله کامل متعهد می‌کند. در همین راستا درصدی که در شروع معامله پرداخت می‌شود نوعی ضمانت است که خریدار را به این متعهد می‌کند که اگر در رقابتی برنده شد، پیگیر معامله باشد و آن را تمام کنند زیرا اگر آن را پیگیری نکند، وجه‌الضمانتی که پرداخت کرده است از بین می‌رود.»

مساله دیگری که این کارشناس ارشد بازارهای مالی در این زمینه به آن اشاره می‌کند این است که «این محموله‌ها با ضمانت چه کسی قرار است به خریداران داده شود؟ آیا شرکت ملی نفت ایران شناختی از خریداران دارد که آنها حتما قادر به فروش و پرداخت پول هستند؟» به عقیده عبده‌تبریزی، در معاملات نفت خام، مانند معاملات مربوط فروش یک کارخانه نمی‌توان خود مال را به عنوان ضمانت نگه داشت بنابراین طبیعی است که سرمایه‌گذاران مختلف از جمله بانک‌ها باید وارد این جریان شوند و از خریدار محموله‌ها گرو‌ها یا وثایقی دریافت کنند و مطمئن شوند که وقتی محمول‌ها به فروش رفتند، پول آن پس داده می‌شود. این کارشناس در ادامه با اشاره به تجربه محدود بورس در زمینه معاملات نفت خام و ابراز امیدواری نسبت به کسب تجارب لازم با گذشت زمان، می‌گوید: گاهی بعضی از خریداران ممکن است وابسته به نهادهایی باشند که میلیاردها تومان برای کارگزار اعتبار دارند. مثلا نهاد بزرگی که چند هزار میلیارد تومان ارزش دارد، تضمین یکی از شرکت‌های تابعه‌اش قابل قبول خواهد بود. در هر صورت کارگزاران باید یاد بگیرند که بتوانند این وظیفه را بر عهده بگیرد، شرکت ملی نفت هم باید این را یاد بگیرد که مسئولیت‌ها را به تدریج از خودش به شبکه کارگزاری منتقل کند در این میان طبیعی است که برخی کارگزاری‌هایی که توان ارائه تضامین برای محموله‌های نفتی را دارند، وارد کار می‌شوند و کارگزاری‌های کوچکتر نیز اصولا سراغ این دست معاملات نمی‌آیند.

 

مساله‌ای به نام «پوشش وصول»

از نگاه عبده تبریزی، زیرساخت‌های بورسی برای انجام معاملات نفت خام قطعا مشکلی ندارد و بازار رقابتی قابل ساماندهی است اما چیزی که بورس باید بیشتر روی آن کار کند، این است که بتواند از طریق کارگزاران خودش، مسئولیت وصول را بر عهده بگیرد. برای مثال اگر بر فرض شرکت ملی نفت ایران بخواهد معاملات را از طریق بورس انجام دهد و پول محموله‌ها را نیز از بورس بخواهد و تعهدی در قبال خریدار محموله‌ها نداشته باشد، شبکه کارگزاری باید توان این را داشته باشد که کل مسئولیت را بر عهده بگیرد. دبیر کل سابق سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران عقیده دارد «به مرور این اتفاق رقم خواهد خورد اما ممکن است امروز بخشی از مسئولیت معاملات را شرکت ملی نفت بپذیرد و برخی طرف‌های خرید را به خاطر شناخت قبلی قبول داشته باشد، زیرا معاملات نفتی از جنس معاملاتی نیست که مردم عادی بتوانند انجام دهند.» عبده‌ تبریزی به علت خاص بودن شرایط معاملات نفت خام انتظار دارد در طول ده سال آینده تعداد خریدارهای محموله‌های نفتی در داخل ایران به ۳۰ یا ۴۰ شرکت هم نرسد، اما ممکن است از خارج از ایران نیز برخی شرکت‌ها جذب این معاملات شوند.

این کارشناس ارشد حوزه مالی در ادامه می‌گوید: در هر صورت پوشش وصول خیلی مهم است زیرا ما در شرایط فعلی هم در مورد فروش مسائلی داریم و هم برای انتقال پول یا بیمه نفتکش‌ها. در واقع ما فروش نفت از طریق بورس را در سخت‌ترین شرایط ممکن پیگیری می‌کنیم اما ای کاش همان زمانی که بورس نفت راه‌اندازی شده بود، زودتر فعالیت‌ها را در این بخش شروع می‌کردیم تا هم تجارب بیشتری کسب کنیم و هم بین‌المللی‌تر شویم و در سطح منطقه نسبت به بورس انرژی ما شناخت ایجاد می‌شد.

 

 اگر دوراندیشی داشتیم

عبده‌تبریزی با وجود تمام مشکلات، در نهایت فروش نفت از طریق بورس انرژی را خبر مبارکی می‌داند و امیدوار است بورس در طول زمان بتواند مزیت‌هایش را در زمینه فروش نفت نشان دهد. او در ادامه می‌گوید: در هر حال شرکت ملی نفت ایران همیشه از طریق قراردادهای بزرگ دوطرفه نفت را فروخته و هیچگاه دلیلی ندیده است که محموله‌های کوچکتری از طریق بورس به فروش برساند. اما حالا شرایط فرق کرده و طبیعی است که بورس برای شرکت ملی نفت ایران مزیت‌هایی داشته باشد. در واقع بخش قابل ملاحظه‌ای از فروش نفت در سطح جهانی از طریق قراردادهای دو طرفه است اما با اینهمه اگر بیست سال قبل این دوراندیشی وجود داشت و شبکه‌ای از فروش محموله‌های کوچک ایجاد شده بود، این امکان برای آمریکا وجود نداشت که این نوع قراردادها را به سادگی قراردادهای دو جانبه تحت فشار قرار دهد. البته تاکید می‌کنم محموله‌های کوچک هیچگاه نمی‌توانند جای قراردادهای دو جانبه را بگیرند. با اینهمه فروش نفت از طریق بورس آغاز شده و امیدواریم بتواند به درآمدهای دولت کمک کند.

 

خطر رشد بابک زنجانی‌های جدید کم نشده

بورس بستری شفاف است که می‌تواند از بروز فساد پیشگیری کند اما با این حال عبده‌تبریزی عقیده دارد از آنجاکه شرایط عادی نیست احتمال رشد بابک زنجانی‌های جدید در زمینه فروش نفت، همچنان بالا است. او عقیده دارد «در طول زمان مدیران بورس ایران باید رقابت را در بستر بورس توسعه دهند.» در نهایت اگرچه این استاد دانشگاه عرضه نفت خام در بورس را حرکت قابل قبولی از سمت دولت می‌داند، اما به این نکته اشاره می‌کند که این حرکت با وجود تحریم‌ها نمی‌تواند مانعی تمام و کمال برای مبارزه با بابک‌زنجانی‌های جدید باشد زیرا «شفافیت بورس در حال حاضر، مانند شرایط عادی نیست.»

 

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false