×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
رفتار مردم در مصرف بنزین باید اصلاح شود

طرح اختصاص روزانه یک لیتر بنزین به شهروندان ایرانی درحالی از سوی برخی نمایندگان به مجلس ارائه شده است که همچون سایر طرح‌های مطرح شده در این حوزه موافقان و مخالفان زیادی دارد. از یک سو موافقان این طرح از کاهش قاچاق و عدالت اجتماعی سخن می‌گویند و از سوی دیگر مخالفان این راهکار معتقدند که میزان سهمیه‌بندی روزانه برای هر فرد چندان منطقی به نظر نمی‌رسد و به کاهش مصرف بنزین منجر نمی شود.

با جواد نوفرستی کارشناس انرژی در این خصوص به گفت و گو پرداختیم و وجه مثبت و منفی این طرح را مورد بررسی قرار دادیم. او در این باره می‌گوید: «چند مساله وجود دارد. اولین مساله حجم بالای قاچاق است که از سه سال پیش یعنی پس از حذف کارت سوخت رشد پیدا کرد. اکنون همه می‌دانند که ۱۰ میلیون لیتر قاچاق بنزین صورت می‌گیرد و باید در این خصوص تمهیداتی اندیشیده می‌شد. یکی از راهکارهایی که در نظر گرفته شد الزام استفاده از کارت سوخت شخصی که در آذر ماه اطلاع رسانی شد و به افراد مهلت دادند که کارت سوخت خود را دریافت کنند تا این راهکار اجرایی شود. جامعه منتظر این اتفاق بود و ما تصور داشتیم که این سهمیه‌بندی از ابتدای دی ماه اجرایی شود، اما این اتفاق رقم نخورد، هنوز هم مشخص نیست که چه زمانی اجرایی خواهد شد. این درحالیست که قاچاق با احیای سامانه کارت سوخت قابل حل بود همانطور که از سال ۸۶ تا ۹۴ این اتفاق افتاد.»

طرحی برای مدیریت مصرف و صادرات بیشتر

او ادامه داد: «موضوع دیگر حجم بالای مصرف است. با وجود افتتاح فاز سوم پالایشگاه خلیج فارس امروز ظاهرا از واردات بی‌نیاز شدیم هرچند که حجمی از بنزین سوپر را وارد می‌کنیم، اما باید دقت داشته باشیم که برای پیک مصرف یعنی ایام مسافرت‌ها(نوروز و تابستان) باز هم با این کمبود مواجه خواهیم شد. نباید مغرور و خوشحال شویم که با این تولید دیگر نیازی به واردات نداریم و لزومی به مدیریت مصرف نیست. باید در نظر داشته باشیم هر چه کمتر مصرف داخلی داشته باشیم می‌توانیم صادر کنیم. باید فکری به حال مصرف کرد در حال حاضر به صورت میانگین ۸۸ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف می‌شود. بنابراین باید این مصرف مدیریت شود و در مسیر درستی قرار گیرد.»

هدررفت انرژی و ضربه سخت به اقتصاد کشور

نوفرستی با بیان اینکه نکته سوم یارانه پنهانی است که روی هر لیتر بنزین داده می‌شود و به اقتصاد کشور ضربه می‌زند، تصریح کرد: «این یارانه فرصت‌هایی است که می‌سوزانیم. هر لیتر بنزین که وارد یا صادر می‌شود ۶۰ سنت ارزش دارد یعنی حدود ۶ هزار تومان. با این اوصاف روی هر لیتر بنزین ۵ هزار تومان فرصت اقتصادی را از دست می‌دهیم. این یعنی هدر رفت انرژی و هدررفت یارانه نه هدفمندسازی آن. باید برای این مساله تمهیداتی اندیشیده شود به طوری که بدانیم ارزش هر لیتر بنزین در اقتصاد کشور هزار تومان نیست و رقمی بین ۵ تا ۶ هزار تومان است.»

ارائه یارانه پنهان ۶ هزار تومانی

این اقتصاددان در ادامه با اشاره به یارانه پنهان بنزین در اقتصاد ایران افزود: مساله دیگر این است که یارانه پنهان ۵ تا ۶ هزار تومانی بنزین به صورت عادلانه میان آحاد جامعه تقسیم نمی‌شود. براساس آمار رسمی ۱ حدود ۵۰ درصد خانوارها در کشور وسیله نقلیه ندارند. طبق محاسباتی که صورت گرفته بالاترین دهک درآمدی که ۹۵ درصد آن‌ها خودرو دارند، ۱۸ برابر دهک پایین جامعه که کمتر از ۵ درصد آن‌ها خودرو دارند؛ از این یارانه پنهان بهره می‌برند. این نابرابری و بی‌عدالتی بسیار شدید است که حتی بغرنج‌تر و دردآورتر از بحث قاچاق و مصرف بالاست. این بی عدالاتی به شکاف درآمدی به بی‌عدالاتی اجتماعی و حس منفی در جامعه دامن می‌زند.

کمرنگ شدن فاصله طبقاتی

نوفرستی همچنین به موضوع سهمیه بندی و فعال شدن کارت های سوخت اشاره و خاطرنشان کرد: «موضوع اصلی سامانه کارت سوخت و سهمیه‌بندی بنزین همچنان تخصیص سهمیه به خودرو بود و طبیعتا بی‌عدالتی در آن وجود دارد. هرچند که با سهمیه‌بندی و دونرخی شدن بنزین فاصله طبقاتی نزدیک می‌شود اما هیچ وقت کمرنگ و حذف نخواهد شد. به همین خاطر خروجی تمام این مسائل، راهکاری است که اخیرا پیشنهاد داده شده؛ این راهکار به بی عدالتی خاتمه می‌دهد و مدیریت مصرف را رقم میزند. از طرفی پرونده قاچاق را نیز برای همیشه می‌بندد. در این راهکار برای هر ایرانی سهمیه‌ای در نظر گرفته می‌شود. در حال حاضر این راهکار را می‌توان علاوه بر بنزین برای سایر حامل‌های انرژی نیز در نظر گرفت و اعمال کرد.»

مزیت بزرگ طرح

او تاکید کرد: «به این ترتیب مزیت بزرگ این طرح عدالت اجتماعی بوده و مزیت دوم مدیریت مصرف است. مردم ارزش اصلی حامل‌های انرژی را درک می‌کنند. پیش‌بینی می‌شود با اجرای این طرح مصرف واقعی به حدود ۶۵ میلیون لیتر خواهد رسید. یعنی نسبت به امروز که حدود ۸۵ میلیون لیتر است؛ ۲۰ تا ۲۵ میلیون لیتر صرفه‌جویی روزانه اتفاق خواهد افتاد که وقت آن رسیده که وزارت نفت برای این مازاد روزانه نفت برنامه‌ریزی کرده و آن را صادر کندو به کسری بودجه دولت و بسیاری از طرح‌های عقب افتاده کمک کند.»

سه نقد اصلی به طرح جدید سهمیه بندی بنزین

این تحلیلگر بازار انرژی افزود: «اما در طرحی که نمایندگان مطرح کردند حداقل سه نقد وجود دارد. در حقیقت اگر جوانب منفی این طرح را نبینیم درگیر سه اشکال جدی می‌شویم. اول اینکه هر روز یک لیتر بنزین، یک عدد غیر واقعی است و انتظار بالایی را ایجاد می‌کند. امروز اگر ۸۸ میلیون بنزین فروش روزانه بنزین در کشور است دست کم ۱۰ میلیون لیتر آن قاچاق بوده و مصارف غیرخودرویی و غیر حمل و نقل است. نکته‌ای که وجود دارد؛ این است که با توجه به جمعیت ۸۱ ونیم میلیون نفری ایران تعهد ارائه روزانه یک لیتر بنزین به هر نفر فراتر از مصرف واقعی کشور است و به نوعی با هدف اصلی در تضاد است‌. زیرا زمانی که پیش‌بینی می‌شود که مصرف به ۶۵ میلیون لیتر در روز برسد، در این میان ۲۰ تا ۲۵ میلیون در کارت شهروندان بنزین مازاد وجود خواهد داشت که اگر دولت نتواند برای آن بازار پیش‌بینی کند؛ انتظار بالا و غیرواقعی ایجاد کرده که اگر نتواند آن را پاسخ داد نارضایتی بزرگ اجتماعی تبدیل می‌شود.»

کاهش سهمیه روزانه منطقی است

نوفرستی در ادامه اذعان داشت: «بنابراین اولا این عدد به ۲۰ روز در ماه و نهایتا در بالاترین حد باید به ۲۵ لیتر کاهش پیدا کند. پیشنهاد مرکز پژوهش‌های مجلس ۲۴ لیتر در ماه است که منطقی‌تر به نظر می‌رسد. به هر حال بیش از ۲۵ لیتر اشتباه بزرگ است. نکته دوم این است که هیچ افقی برای آینده مشخص نیست. این طرح باید جامع بوده و برای مردم شفاف باشد. اینکه بگویم هر روز یک لیتر و مردم فکر کنند این میزان مانند یارانه نقدی همیشه تزریق می‌شود یک اشتباه بزرگ است. عدالت در آن وجود دارد، اما مدیریت مصرف و بهینه‌سازی در آن جایی ندارد و دولت تعهدی می‌دهد که از پس آن برنمی‌آید زیرا در بلندمدت غیرواقعی است. باید به سمتی برویم که در تصمیم‌گیری‌ها به توسعه انرژی‌های دیگر مانند ال ان اجی سی، ان جی و هیبریدی کمک شود. دولت می‌تواند از محل صادرات بنزین (که با این طرح محقق می‌شود)حمل و نقل عمومی را توسعه دهد. پیشنهاد این است که این طرح حتما شفاف شود ۲۰ لیتر سهمیه هر نفر در ماه اشتباه است سهمیه روزانه نباید مطرح شود. از ابتدا شفاف و اطلاع رسانی شود که از سال ۹۸ سهمیه هر ایرانی از بنزین ۲۰ لیتر است. مردم باید بدانند که رفتار خود را در زمینه مصرف بنزین اصلاح کنند. همچنین صنعت حمل و نقل نیز باید یه سمت حمل و نقل کم مصرف حرکت کند. در همین خصوص اگر قانون بلندمدتی تصویب شود دیگر ابزاری برای انتخابات مجلس و ریاست جمهوری در نظر گرفته نمی‌شود.»

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false