×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
نمایشگاه تجهیزات نفتی زیر سایه بحران اقتصادی

موضوع فرسودگی تجهیزات نفتی در چند سال اخیر همواره به عنوان یکی از ابرچالش های صنعت نفت ایران مورد توجه مدیران بوده است. وزیر نفت بارها به این موضوع اشاره کرده و حتی یک سال پیش، نوسازی تجهیزات صنعت نفت را نیازمند ده میلیارد دلار سرمایه‌گذاری دانسته بود. او همچنین مرداد ماه امسال به استهلاک شدید تجهیزات نفتی اشاره کرده و گفته بود: «بیش از ۵۵ سال از عمر برخی واحدهای نفتی می‌گذرد و حتی موارد ۹۰ ساله داریم، در حالی که عمر نهایی آن ها ۳۰ سال است. ضمن این‌که تأسیسات جنوب کشور آنقدر مستهلک شده که لوله‌ها سوراخ می‌شود و منابعی برای تعمیر آن نداریم». وزارت نفت در فضای پس از برجام و در جریان طراحی IPC استفاده حداکثری از تجهیزات نفتی تولید داخل را در قالب پیوست‌های این قرارداد پیش‌بینی کرده بود. به موازات این اقدام وزارت نفت با طراحی سازوکارهایی نظیر حمایت از تولید ده گروه کالایی پرمصرف صنعت نفت در داخل کشور، به سمت توانمندسازی تولیدکنندگان تجهیزات نفتی حرکت کرده بود.

 

افتتاحیه کم‌رمق

دهمین نمایشگاه تولید داخل تجهیزات نفتی در روز پنجشنبه اول آذرماه در اهواز آغاز به کار کرد و روز یکشنبه چهارم آذرماه به کار خود پایان داد. آیین گشایش این دور از نمایشگاه اما برخلاف سال گذشته بدون حضور مسئولان ارشد وزارت نفت برگزار شد. در حالی که آیین گشایش نمایشگاه در سال گذشته با حضور و سخنرانی نسبتاً طولانی حبیب‌الله بیطرف در مورد سیاست‌های وزارت نفت در حمایت از تولید ده گروه کالایی و فرآیند بومی‌سازی استانداردهای تولید تجهیزات نفتی برگزار شده بود، امسال سخنران اصلی مراسم مدیرعامل جدید شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب بود که البته در همان ابتدای سخنرانی گفت که هنوز حکم خود دریافت نکرده است. این وضعیت البته دستکم در دو روز نخست برگزاری نمایشگاه استمرار داشت. مهدی احمدی مدیرعامل شرکت پارس رهاورد در این باره به نفت خبر گفت: «پارسال نسبت به امسال مدیران بیش‌تری را در نمایشگاه دیدم و با وجود اینکه جای کوچک‌تری داشتم مدیران داخلی پیش از تحریم و مشکلات ارزی خیلی بیش‌تر با من ملاقات می‌کردند. حتی گاهی مجبور می‌شدند منتظر بمانند تا من برای ملاقات با آن‌ها وقت پیدا کنم».

 

 تجهیزات نفتی و موضوع تکراری خودکفایی

«شاید اگر تاکنون به خودکفایی نرسیده‌ایم مدیران میانی مقصر بوده‌اند». این جمله بخشی از اظهارات  احمد محمدی مدیرعامل جدید شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در آئین گشایش دهمین نمایشگاه تولید داخل تجهیزات نفتی است. احمدی که خود تا پیش از این یکی از مدیران میانی صنعت نفت محسوب می‌شد، حالا با ارائه یک پیشنهاد تازه تلاش کرد، چهره‌ای متفاوت از آنچه در این جمله ترسیم کرده بود، به نمایش بگذارد. او در ادامه  سخنرانی خود گفت: «با انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت دیدار داشتم و آن‌ها گفتند که اصلاً نمی‌دانیم چه کالایی موردنیاز صنعت نفت است. من به آن‌ها پیشنهاد کردم کنسرسیومی تشکیل دهند و از صنعت نفت بخواهد نیازمندی‌های خود را اعلام کند. اگر بخواهیم بخشی از نیازهایمان را از کسانی که می‌توانند کمک کنند مخفی کنیم به اهدافمان نمی‌رسیم». عبدالرضا تقوی مدیرعامل شرکت دوار محرک که در زمینه طراحی و ساخت انواع قطعات و تجهیزات در داخل کشور و تأمین و تعمیر قطعات فعالیت می‌کند، دراین‌باره  به نفت خبر گفت: «ما پنج سال است که در این نمایشگاه شرکت می‌کنیم و می‌بینیم که از تولیدکنندگان قطعات ریز و ساده تا قطعات های‌تک در این نمایشگاه شرکت می‌کنند، پس طبیعتاً بخشی از صنعت ما با نیازمندی‌های نفت آشنایی دارد. البته نیازهایی هم در صنعت نفت وجود دارد که لازم است اعلام شود تا تولیدکننده بداند این نیاز هم در صنعت نفت وجود دارد». تلاش برای یافتن سازوکار تازه برای خرید تجهیزات نفتی در حالی اتفاق می‌افتد که علی کاردر، مدیرعامل سابق شرکت ملی نفت، در اردیبهشت‌ماه امسال از شیوه  جدید تأمین تجهیزات موردنیاز در صنعت نفت خبر داده بود. او در این باره گفته بود که شرکت ملی نفت ایران دیگر خود خریدار تجهیزات نفتی نخواهد بود و دیگر خریدهای کلان و انبار کردن تجهیزات توسط این شرکت را مشاهده نخواهیم کرد، بلکه خرید تجهیزات در پروژه‌های بالادستی توسط کنسرسیوم‌های طرف قرارداد و در قراردادهای پیمانکاری EPC  و EPD  توسط پیمانکار انجام خواهد شد. او در ادامه تأکید کرده بود که خرید تجهیزات البته با توجه ملاحظاتی همچون استفاده از توان داخل با در نظر گرفتن استانداردهای تدوین شده، انجام خواهد شد.

 

نوسانات ارزی بلای جان تولیدکنندگان ایرانی

رضا خیامیان، رئیس انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت سخنران دیگر آیین گشایش نمایشگاه بود. او نیز در سخنرانی خود از آمادگی انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت برای جایگزینی با توتال و انجام طرح توسعه فاز ۱۱ خبر داد. البته خیامیان توضیح نداد که چگونه تولیدکنندگان تجهیزات  نفتی می‌توانند توسعه و بهره‌برداری از یک میدان که قانوناً می‌بایست توسط شرکت‌های E&P، انجام شود را برعهده گرفته و به انجام برسانند؟ او در ادامه ضمن تأکید بر توانمندی تولیدکنندگان ایرانی گفت: «در شرایط تحریم از دوستان تقاضا داریم به ساخت داخل بیشتر توجه کنند. تحریم‌های داخلی بیش از خارجی‌ها ما را اذیت می‌کند. باید کسب‌وکار را روان‌سازی کنیم». خیامیان البته پیشتر در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفته بود که تولیدکنندگان ایرانی هنوز موفق به تولید سی درصد از تجهیزات اصلی موردنیاز صنعت نفت، نشده‌اند و در راستای تولید این سی درصد باید مقدمات لازم برای همکاری و شراکت تولیدکنندگان ایرانی با شرکت‌های کوچک اروپایی فراهم شود. با این حال تولیدکنندگان صحبت‌های خیامیان در مراسم افتتاحیه نمایشگاه را تائید می‌کنند. برخی تولیدکنندگان شرایط داخلی را از تحریم‌ها سخت‌تر می‌دانند. مسائلی مانند نوسانات ارزی، دیرکرد در پرداخت‌ها و یا  تأخیر در ترخیص کالاها ازجمله مشکلاتی است که کسب‌وکار آنان را دچار مشکل کرده است. زهرا احمدی کارشناس ارشد بازرگانی شرکت کوشا توربو کمپرسور که در زمینه طراحی و ساخت قطعات کمپرسورهای گریز از مرکز فعالیت می‌کند در این باره گفت: «اولین مشکل به مواد اولیه باز می‌گردد چون این کالاها در اولویت ورود نیستند و به همین دلیل اگر ما از جایی سفارشی می‌گیریم در تحویل آن به مشکل بر می‌خوریم. از ارز دولتی هم به ندرت می‌توانیم استفاده کنیم و این باعث شده تا چالشی بین پیمانکاران و کارفرمایان به وجود آید». امامی معتقد بود تولیدکنندگان از سمت دولت و دیگر ارگان‌ها آن‌چنان که باید حمایت نمی‌شوند و برای مثال به قراردادهایی که پیش از نوسانات ارزی بسته شده‌ اشاره می‌کند و می‌گوید: «درباره این قراردادها کاری نتوانستیم انجام دهیم و مجبوریم با همان قیمت‌های قبلی کارها را تحویل دهیم و در این امر خیلی متضرر می‌شویم، هم ضرر اقتصادی و هم به لحاظ اعتبار به دلیل عدم تحویل به موقع». امامی می‌گفت که شرکت آن‌ها ثبت سفارش کرده و برای دریافت ارز دولتی در صف مانده اما تاکنون موفق به دریافت هیچ‌گونه ارز دولتی نشده است چرا که مواد اولیه آن‌ها در لیست اولویت‌های یک و دو قرار ندارد. او در این باره می‌گوید: «مجبور شده‌ایم با ارز آزاد  خرید کنیم اما حتی آن هم با مشکل ترخیص از گمرک روبرو است». عبدالرضا تقوی هم در این باره به  نفت خبر گفت: «موضوعی که در حال حاضر و با توجه به شرایطی که ایجاد شده برای ما مهم است اجرای سریع دستورالعمل‌ها و رفع مشکلات موجود در آن‌هاست، یعنی مشکلاتی که در خصوص تخصیص و تأمین ارز، ثبت سفارش و ترخیص کالاها وجود دارد چرا که ما متعهد به پاسخگویی به موقع به شرکت‌های بهره‌بردار ازجمله شرکت ملی نفت و گاز و بقیه هستیم.» او نیز وجود محدودیت‌های بین‌المللی را به عنوان بخشی از مشکلات تولیدکنندگان می‌شمرد اما درنهایت مشکل اصلی را موارد بالا می‌دانست. علی سید مختاری مدیرعامل شرکت آذر میهن هم از تولیدکنندگانی بود که شرایط داخلی را چالش اصلی در کسب‌وکار خود می‌دانست، او به ما گفت: «بزرگ‌ترین مشکل ما این است شرکت‌های نفتی مشتری ما معمولاً پولمان را به موقع پرداخت نمی‌کنند، اکثر این شرکت‌ها دولتی هستند و پول خوبی دارند اما پول تولیدکننده داخلی را به موقع پرداخت نمی‌کنند». برای شرکت آذرمیهن نیز قراردادهای پیش از نوسانات ارزی دغدغه زا بوده است: «قراردادهایی که با دلار حدود ۴۲۰۰ تومان بسته بودیم تحت هیچ شرایطی تعدیل نشد».

 

 این فضا چگونه تغییر می‌کند؟

موضوع حمایت از تولید داخل همواره مباحثاتی پردامنه در اقتصاد ایران را ایجاد کرده است. حساسیت این موضوع در صنعت نفت اما از آن روست که از یک سو مدیران صنعت نفت در محاسبات مربوط به توسعه این صنعت باید به پارامترهایی همچون کیفیت و زمان توجه کنند و از سوی دیگر تولیدکنندگان مواردی همچون بی‌توجهی مدیران به توانمندی‌های تولیدکنندگان داخلی را مطرح می‌کنند. مدیرعامل پارس رهاورد  در این باره می‌گوید: «ما صادرکننده فنّاوری در بحث بالانس به کشورهای اروپایی بودیم اما چون در ایران مدیران نمی‌توانند چیزهای جدید را به‌راحتی قبول کنند ما این فنّاوری را به خارج می‌فروختیم و بعد آن‌ها به فاصله زمانی ۱۰-۱۵ سال بعد به ایران می‌آوردند.» او در ادامه می‌گوید: «همه کشورهای توسعه یافته یک دوران گذار داشته‌اند و مدیران آن‌ها ریسک استفاده از تولیدات داخلی را برای پیشرفت پذیرفته‌اند اما ساز و کار سیستم‌های مدیریت در ایران اجازه این ریسک را به مدیران نمی‌دهد». در این بین اما مراجعه به حافظه تاریخی در استفاده از تجهیزات داخلی در صنعت نفت به خوبی نشان می‌دهد که مدیران صنعت نفت نیز در استفاده از توان داخل نیز تجربیاتی تلخ دارند. زنگنه چندی پیش و در پاسخ به سؤال یک نماینده در این خصوص گفته بود: «من اسم سازنده را نمی‌برم چون اراده‌ام حمایت از داخل است اما واحدهای در حال احداث صنعت نفت جای تست و آزمون نیست. شرکت‌های داخلی اگر مشکل فنّاوری دارند باید حل کنند»، زنگنه اضافه کرده بود: «چندی پیش قرارداد ۱۰ میلیون یورویی برای ساخت پمپ پروتان و بوتان با شرکت‌های داخلی بستیم اما به خاطر تأخیر یک ساله این شرکت‌ها در تحویل پمپ، ۵۰۰ میلیون دلار معادل هزار میلیارد تومان پول از بین رفت. چه کسی جواب این ضرر را می‌دهد؟» بیان این اظهارات از سوی وزیر نفت از یک سو و نظرات تولیدکنندگان از سوی دیگر به خوبی نشان می‌دهد که رشد این بخش از اقتصاد ایران نیازمند برقراری ارتباط میان شرکت‌های ایرانی و بنگاه‌های معتبر بین‌المللی است. ارتباطی که از یک سو موجبات اطمینان مدیران از کیفیت تجهیزات تولید داخل را فراهم می‌کند و از سوی دیگر به انتقال دانش و فناوری جدید به کشور منجر می‌شود.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false