×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

false
true
true
چرا ذخایر اندک نفت سوریه عامل نزاع سیاسی است؟

اقتصاد سوریه از بین رفته است و به نظر نمی‌رسد که بنا باشد کمک خاصی از بیرون به این کشور برسد. بر مبنای کتاب اطلاعات جهان سی.آی.ای، از سال ۲۰۱۰ تولید ناخالص ملی سوریه بیش از ۷۰ درصد کاهش یافته و نرخ بیکاری در این کشور حدود ۵۰ درصد است. همچنین بودجه دولت از ۱۶٫۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ به ۱٫۱۶۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۷ کاهش پیدا کرده است. بنابراین نفت می‌تواند به تنهایی برای سرپا نگه داشتن دولت و یا قدرت رقیب آن کافی باشد و در نتیجه کنترل مناطق نفتی می‌تواند نقش تعیین کننده در کنترل کشور داشته باشد.
طبق بررسی آماری بی.پی درباره انرژی جهان، در سال ۲۰۱۰ و پیش از وقوع درگیری، چاه‌های سوریه حدود ۳۸۵ هزار بشکه در روز نفت تولید می‌کردند، این رقم تنها ۰٫۵ درصد از تولید جهانی را شامل می‌شد، چیزی در حدود تولید داکوتای شمالی در آن سال.
پس از آن‌که دولت اسلامی (داعش) در سال ۲۰۱۴ کنترل بخش بزرگی از شرق سوریه را که بیشتر چاه‌ها در آن قرار دارند، در دست گرفت تولید تا حد زیادی کاهش یافت. بر مبنای تخمین تحلیلگران، تحت حکومت داعش روزانه تنها ۳۰ تا ۴۰ هزار بشکه نفت تولید می‌شد که بیش‌تر آن صرف مصارف محلی می‌شد. آن چیزی هم که در بازار سیاه به دولت سوریه، ترکیه و کردستان عراق فروخته می‌شد در حدود دو تا سه میلیون دلار در روز بود. این می‌توانست یک مبلغ ناچیز برای یک ملت مدرن باشد اما برای یک گروه تروریستی درآمدی امن بود.
جریان کلیدی درآمد
هنگامی که نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها در سال ۲۰۱۷ استان شرقی غنی از نفت سوریه را به تصرف خود درآوردند، جریان درآمد به دست آن‌ها افتاد. به گفته کارشناسان، این منبع اصلی تامین بودجه نیروهای دموکراتیک سوریه، پشتیبانی سربازان آن‌ها، خدمات عمومی و شبکه وسیع دیوان سالاری برای منطقه خودمختار در شمال شرق سوریه است. گرچه کسی نمی‌داند که این درآمد چقدر است اما به نظر می‌رسد تقریبا برابر با چند میلیون دلاری است که داعش روزانه از فروش نفت به دست می‌آورد.
کرم شار، یک تحلیل‌گر اقتصادی اهل وسریه که اخیرا برای مرکز خاورمیانیه موسسه کارنگی می‌نویسد در اینباره گفت: «گرچه ذخائر نفتی سوریه برای استانداردهای بین‌المللی بسیار ناچیز هستند اما با توجه به اوضاع اقتصادی سوریه برای کشور بسیار مهم به شمار می‌آیند».
او ادامه داد: «مناطق تحت کنترل اسد روزانه حدود ۶۰ هزار بشکه نفت مصرف دارد که طبق تخمین‌ها حدود ۹۵ درصد آن از ایران وارد می‌شود. اما در زمان ترامپ فشارها برای قطع صادرات از ایران افزایش یافته است. اقتصاد سوریه در حال سقوط آزاد است. بودجه رژیم به زیر یک سوم زمان پیش از جنگ کاهش یافته است. در همین حال یک بحران اقتصادی در لبنان، با اعمال کنترل بانک‌ها برای برداشت و انتقال به خارج پول برای جلوگیری از سقوط ارزش ارز باعث از بین رفتن شاهراه مالی‌ای شده که توسط بسیاری از سوری‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. ارزش پوند سوریه به کمترین میزان خود از ابتدای جنگ رسیده است. در حال حاضر ارزش آن در برابر دلار ۷۶۵ است در حالی که در سال ۲۰۱۱ این عدد ۴۷ بود».
شار که خود اهل حلب است گفت که بیش‌تر مردم علاقه دارند که درآمد نفت صرف بازسازی سوریه شود اما او فکر نمی‌کند که نفت در کوتاه مدت بتواند نقشی اساسی ایفا کند زیرا سال‌ها زمان می‌برد تا ظرفیت تولید دوباره افزایش پیدا کند.
اجینیو دی‌کاما پژوهشگر خاورمیانه‌ انستیتوی مطالعات سیاسی بین‌المللی ایتالیا نیز شک دارد که درآمدهای حاصل از نفت بتواند در آینده‌ای نزدیک و در مقیاسی بزرگ برای بازسازی سوریه نقشی ایفا کند. اول این که زیرساخت‌های نفتی در طول جنگ به شدت آسیب دیده است. علاوه بر آن کشور در طول جنگ تقریبا تمام توانایی صنعتی خود را خارج از دمشق از دست داده است. او می‌گوید رژیم فاقد برنامه‌ای در مقیاس بزرگ برای بازآرایی مجموعه مراکز اقتصادی کشور از جمله کارخانه‌ها و خطوط تامین نیاز به یکدیگر است. سرمایه گذاران بزرگ خارجی در غرب و خلیج فارس نیز هنوز کیف‌های خود را باز نکرده‌اند.
دی‌کاما گفت: «با نفت و یا بدون آن رژیم سوریه هرگز قادر نخواهد بود منابع مورد نیاز برای بازسازی را در داخل تولید کند. اما ان‌ها می‌توانند از درآمد خود استفاده کنند. همان‌طور که در حال حاضر نیروهای دموکراتیک و در گذشته داعش برای حمایت از دستگاه دولتی و معیشت از آن استفاده کردند. همچنین دولت باید مطمئن شود که دستمزدی به کسانی که درکنارش جنگیده‌اندپرداخت می‌شود تا از درگیری‌ها در آینده جلوگیری شود».

سال گذشته دمشق به روسیه حق اختصاصی برای استخراج نفت و گاز داد. اما تعداد کمی از چاه‌ها تحت کنترل اسد هستند. در سال ۲۰۱۸ یک حمله تهاجمی ناموفق توسط نیروهای سوریه و پیمانکاران خصوصی روس علیه یک پایگاه نیروهای دموکرات و پایگاهی آمریکایی در دیرالزور رخ داد که منجر به کشته شدن صدها تم از مهاجمان شد. این نشان داد که نیروهای آمریکایی برای محافظت از منطقه مصمم هستند.
مایکل او هانلون، عضو ارشد سیاست خارجی موسسه بروکینگز می‌گوید: «وضعیت سوریه پایدار نیست چرا که رژیم به پول احتیاج دارد».
گرچه نیروهای آمریکایی اخیرا از مرزهای شمالی سوریه عقب نشینی و اجازه حمله ضد حمله به نیروهای پشتیبانی ترکیه را صادر کرده‌اند اما حضورشان در میادین نفتی دو برابر شده است. صدها سرباز همراه با وسایل نقلیه زرهی در بیایان‌هایی که کارگران و نیروهای دموکرات کار می‌کنند برای محافظت پارک شده است. اما مشخص نیست که در یکی دو سال آینده نیروهای امریکایی کجا خواهند بود.
او هانلون می‌گوید: «رژیم این قابلیت را دارد که کردها را به گروگان بگیرد. حالا یا با تهدید مستقیم برخی جمعیت‌های کرد و یا با قطع شاهراه‌های اقتصادی مناطع کردنشین. اهرم کلی ایالات متحده آمریکا در برابر اسد نیز در حوزه اقتصادی است. یک سناریو ممکن است این باشد که یک معامله بزرگ بین نیروهای کرد دموکرات و رژیم مبنی بر مقداری استقلال در برابر نفت شکل بگیرد. به این ترتیب نفت سوریه می‌تواند از هر دو طرف حمایت کند».
در همین حال ترامپ گفته است که می‌خواهد از نفت سوریه سود ببرد. او ماه گذشته گفت: «ما نفت را نگه می‌داریم». اما شار اظهارات ترامپ را جدی نمی‌گیرد. بر اساس محاسبات او برای رسیدن به هزینه‌های آمریکا در سوریه، تولید این کشور باید به روزانه ۵۸۰ هزار بشکه یعنی بسیار بیش‌تر از زمان قبل از جنگ برسد.
با این حال بسیاری از هموطنانش ممکن است نسبت به اظهارات ترامپ تا این حد بی تفاوت نباشند. او می‌گوید: «بسیاری از سوری‌ها این اظهارات بدون معنا نمی‌دانند. در واقع آن‌ها بسیار ناراحت و وحشت‌زده هستند». به گفته شار برای مردم نفت یک مساله عاطفی است که به جنگ‌های اطراف منطقه گره خورده است.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false